|
BAYBURT COGRAFİ YAPI
Bayburt ili 40 derece 37 dakika
Kuzey Enlemi ile 40 derece 45 dakika Doğu boylamı, 39 derece 52 dakika Güney
enlemi ile 39 derece 37 dakika ban boylamları arasında yer alır. Doğusunda
Erzurum. batısında Gümüşhane, kuzeyinde Trabzon ve Rize, güneyinde Erzincan
illeri ile çevrili Anadolu'nun kuzey doğusunda Çoruh Nehri kenarında ve
denizden 1550 m. yükseklikte kurulmuş 3652 km2 yüzölçümlü bir ildir.
Yeryüzü Şekilleri
:
Bayburt ve çevresi yeryüzü şekilleri bakımından genel olarak üç bölümden
oluşmaktadır. Birincisi; 'Sahanın batı yarısını oluşturan Bayburt ovası.
ikincisi ise akarsuların oluşturduğu vadiler ve üçüncüsünü de; yörenin
etrafını çevreleyen ve doğu yarısında yer tutan dağlık alanlardır.
Ovalar :
Yaklaşık olarak 900 km2 'yi bulan Bayburt ovası, esas itibariyle dört
bölümden oluşmaktadır. Güneydoğu bölümünü oluşturan Keçevi düzü 1600-1750
metreler arasında yer tutar, batı kesiminde yer alan Monnuş düzlüğü
1550-1600 metreler arasındadır. Üçüncü bölümü oluşturan Aydıntepe ovası,
kuzeyde yer alır. Bu ovanın yükseltisi 1450-1550 metreler arasındadır.
Dördüncüsü ise, kuzeydoğuda, Değirmencik suyu ile Çoruh nehrinin birleştiği
kesimde, Bayburt şehrinin kuzeyinde yer alan Düzeker ovasıdır. Yüzölçümü
bakımından az olan bu ovanın uzunluğu 35 km, genişliği 10 km'yi geçmez,
yükseltisi ise diğer üç ovadan az olup, 1400-1500 metreler arasındadır. Bu
ova ve düzlüklerin kuzey ve güneyinde yer alan birikinti yelpazeleri
üzerinde yerleşme merkezleri ve bilhassa köyler kurulmuştur.
Dağlar :
Dağlık alanlar saha yüzölçümünün % 45'ini oluşturmaktadır. Bayburt Ovası'nın
etrafında sahanın doğu yarısında dağlık alanlar yer almakta ve ovanın
kuzeyinde
ve güneyinde yüksek sıradağlar bulunmamaktadır. Güneyde yer alan dağların
başlıcaları; batıdan doğuya doğru, Pulur (2300 m), Otlukbeli (2520 m),
Saruhan (2400 m), Çoşan(2963 m), Kop (2600 m) ve Çavuş kıran (2850 m)
dağlarıdır. Sahanın kuzey kesimindeki dağlar, batıdan doğuya doğru. Zülfe
(2750 m), Kemer (2856m), Soğanlı (2750 m), Haldizen (3000 m), Kırklar (3350
m) dağlarıdır. Çoruh nehrinin çizmiş olduğu yayın orta bölümünde oluşan
sahanın doğu kesiminde, nispeten yüksek tepeler (2250-250Om) yer almaktadır.
Kaledere tepesi (2500 m), Ziyaret tepesi (2400 m) gibi.
Yaylalar :
İlimiz, Coğrafi konumuyla, ülke genelinde fazlaca yaylaya sahip illerinden
biridir. Yaylalarımız genel olarak Kop ve Soğanlı
dağlarında bulunmaktadır, Bunlardan
bazıları Aydıntepe, Akbulut, Cumavank Otlukbeli. Yazyurdu, Yoncalı. Tohnovi,
çavdar, Somarova, Karakaya, Menge, Seydiyakup, Kavlatan, Akkoyun Solkan,
Gümüşdamla, Yaylapınar, Üzengili, Kuşmer, Gökçedere, Dumlu, Günbuldu, Şur,
Irmak, Eser, Çukur, Ardıçgöze, Armutlu, Göloba, Çençül ve Kop yaylaları.
Akarsular ve Göller :
İlimizin ve ülkemizin en önemli su kaynaklarından biri olan Çoruh nehri,
kaynağını Mescit dağlarından 3239m. alarak il sınırlarına güney doğudan
girmektedir. Nehrin oluşması esnasında Masat vadisinden gelen ana kaynak ile
Kop dağlarının eteklerinden gelen kop suyu maden bucağında birleşir. İlimiz
gölleri genelde krater gölleri olup, Soğanlı Dağları üzerinde yer
almaktadır. Bunlardan bazıları Haldizen (Balıklı Göl), Göloba (Atlı Göl)
V.s.
İklim : Bayburt'ta doğu Karadeniz iklimi ile doğu Anadolu iklimi arasında, karasal
özellikleri ağır basan bir geçiş iklimi hüküm sürmektedir. Bu nedenle
yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlı geçmektedir. Ancak,
gerek ortalama yüksekliğin azlığı, gerekse vadiler sisteminin oluşturduğu "Mikroklima"
sayesinde Doğu Anadolu'ya göre iklim yumuşaktır. Yaz günleri genellikle
Mayıs-Eylül ayları arasında kendini göstermektedir. Bayburt'ta yağışlı
günler 102, ortalama yağış 433,4 mm dir. En yüksek sıcaklık 36,2 C
(20.07.1962) ve en düşük sıcaklık -26,2 C (29.l.l964), ortalama ısı ise 7,0
C derecedir.
Bitki Örtüsü
:
Bitki örtüsü açısından çeşitlilik göstermesine rağmen, zengin değildir. İl
arazisinin % 27si ekilebilir arazi, % 2'si çayır, % 3'ü Orman, % 49'u Mera
ve yayla, % 19'u ise kayalık ve bozlardır.
Ormanlar : Çok eski
yıllarda çamlık olduğu bilinen bu yörede, bilinçsiz kesim, yangın ve
teknolojik hareketler sonun da bu gün orman yok denecek kadar azdır.
Çoruh vadisi bölümlerinde meşenin hakim olduğu dağınık ağaç
toplulukları mevcuttur. Yer yer kızıl çam, ardıç, gürgen, yabani armut
(ahlat) ve bodur dağ kavaklarına rastlanmaktadır. Su kaynakları boyunca
kavak ve söğüt ağacı varlığı da önemli yer tutmaktadır. Son yıllarda
ağaçlandırma çalışmalarına hız verilmiş olup, bu çalışmalara katkı sağlayan
Bayburt Orman Fidanlık Müdürlüğü 1948 yılında Ağaçlandırma ve Fidanlık
Şefliği, 1964 Yılından itibaren de fidanlık sahası genişletilerek "Orman
Fidanlık Müdürlüğü" olarak faaliyetlerini devam ettirmektedir. 535.780
m2'lik fidanlık alanına sahip olan Müdürlükte üretilen ağaç çeşitleri:
Çıplak köklü, tüplü ve tenekede sarıçam, Y. Karakavak, Y.Akasya, A.Akçaağaç,
Dağ Akçaağaç'ı, İğde, Dişbudak, Kuşburnu, Meşe, Ceviz, S. Söğüt ve Huş
türleridir.
Ağaçlandırma Çalışmaları
:
Bayburt Valiliğince 1995 Yılında projelendirilerek uygulamaya konulan Aslan
dağı Vilayet Ormanı ağaçlandırma sahasında; 6921 hektar alan
kamulaştırılarak 1996, 1997, 1998 yıllarında toplam .438 adet Sarıçam,
Akasya, Aylantus,S.Söğüt, N.Söğüt, Süs ağacı, Akçaağaç, Y.Akasya türlerinde
ağaçlar dikilmiş, halen 12.000 Hektarlık projenin çalışmaları devam
etmektedir. Eski bir ormanlık olan alanın korumaya alınmasıyla bölgede çok
fazla sayıda Kuşburnu ve Ardıç fidesi filizlemiştir.
1994 yılında Ağaçlandırma ve Erozyon kontrol Genel Müdürlüğünün birimi
olarak kurulan Bayburt AGM Başmühendisliği tarafından 1998 yılında
Erozyondan koruma olarak ağaçlandırmaya ayrılan Aslan dağı vilayet
ormanındaki 100 hektar alanın tümüne 145.000 adet ağaç dikimi yapılmış,
bunların 92.000 adeti Enso tipi tüplü Sarıçam, 20.000 adeti tüplü Sarıçam,
10.000 adeti çıplak köklü Sarıçam ve 23.000 adeti yapraklı
(Y.Akasya-Akçaağaç) fidandır.
Bayburt Belediyesince 1995, 1996, 1997, 1998 ,2000,2001,2002,2003,2004
yıllarında Bayburt'u güzelleştirmek ve yeşil bir örtüyle kaplamak amacıyla
"yeşil kuşak "projesi doğrultusunda Çam, Dişbudak, Karaağaç, Huş, Çınar,
Ladin, Asma söğüt, Sedir, Ateş dikeni, Mazı; Meyve ağaçları, Ligustrum vb
çeşitlerde olmak üzere toplam 200 000 adet yetişkin fidan dikilmiştir. Aynı
proje kapsamında ağaçlandırma çalışmaları devam etmektedir. |